أبو ريحان البيروني ( مترجم : احمد آرام )

مقدمهء مترجم 17

تحديد نهايات الأماكن لتصحيح مسافات المساكن ( فارسى )

ارقام كتاب موجود است ، تقريبا به صورت قطعى مىتوان گفت كه نسخهء عربى موجود آن دستخطّ خود ابو ريحان نيست و كاتبى از روى خطّ او استنساخ كرده بوده است . * * * دربارهء ابو ريحان بيرونى و شرح زندگانى و آثار او در اين جشن هزاره ، به قرار اطّلاعى كه پيدا كرده‌ام ، كتابهاى چندى در دست تأليف است و خواستاران معلومات بيشتر مىتوانند به آن كتابها مراجعه كنند . ولى براى آنكه داورى نويسندهء تاريخ علم بزرگى چون جورج سارتون در حق ابو ريحان معلوم شود ، ترجمهء قسمتهايى از جلد كتاب اوّل « مدخل تاريخ علم » « 1 » او را در اينجا مىآورم :

--> ( 1 ) - عنوان اين كتاب چنين است : George Sarton , Introduction to the history of science ( 3 vols . in 5 ; Balti - more : Williams and Wilkins , 1927 - 1948 . ) كتاب بسيار گرانبهايى است كه ترجمه شدن آن به زبان فارسى كمال شايستگى و ضرورت را دارد . خود جورج سارتون در مقدمهء كتاب ديگرى كه بنا بود در چند جلد و به عنوان « تاريخى از علم A History of Seience » منتشر كند ، نوشته است كه چون كتاب مدخل را براى گروه خاصى نوشته بوده است ، در نظر دارد كه كتاب جديد خود را به صورتى كه بيشتر براى همگان سودمند باشد تأليف كند . متأسفانه عمر اين دانشمند پركار و دقيق و منصف وفا نكرد كه همهء اين چند جلد را تأليف كند . يك جلد از آن در حياتش انتشار يافت كه ترجمهء آن به قلم بنده به نام تاريخ علم چند سالى است منتشر شده و به چاپ دوم رسيده ؛ جلد دوم پس از مرگش انتشار يافت و با آنكه اين جلد را نيز ترجمه كرده‌ام ، و خواستاران فراوان دارد ، معلوم نيست ناشر آن به چه سبب از چاپ كردن آن خوددارى مىكند . ذكر همهء اين مقدمات براى بيان مطلبى است كه جورج سارتون در حاشيهء شمارهء 51 صفحهء 22 از جلد دوم تاريخ علم نوشته و بىآنكه نقل قولى كرده باشد ، پس از ذكر عبارت « پيغمبر اسلام » ، بقيه حاشيه در صفحهء بعد